Doanh nghiệp Việt đứng trước cơ hội tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng toàn cầu.Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, Việt Nam đang thay đổi đáng kể cách tiếp cận đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài. Thay vì ưu tiên số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký như trước đây, mục tiêu hiện nay là lựa chọn các dòng vốn có chất lượng cao, tạo liên kết thực chất với khu vực doanh nghiệp nội địa và góp phần hình thành động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.
Đây cũng là trọng tâm được nhiều đại biểu, chuyên gia và tổ chức tài chính quốc tế đề cập tại Diễn đàn Vietnam Connect Forum 2026 lần thứ 6 với chủ đề về sự hợp lực giữa khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực kinh tế trong nước nhằm tạo sức bật cho tăng trưởng trong giai đoạn mới.
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng nền kinh tế thế giới đang chứng kiến những biến động sâu rộng khi cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, trong khi xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và dữ liệu đang làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh toàn cầu. Trong bối cảnh đó, tiêu chí lựa chọn điểm đến đầu tư của các tập đoàn quốc tế cũng thay đổi đáng kể.
Quang cảnh Diễn đàn.Nếu trước đây ưu thế cạnh tranh chủ yếu nằm ở chi phí lao động thấp hay các chính sách ưu đãi, thì hiện nay nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến chất lượng thể chế, tính ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng đổi mới sáng tạo cũng như độ tin cậy của môi trường đầu tư.
Theo Phó Thủ tướng, đây là thời điểm để Việt Nam tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, đồng thời hình thành mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và kinh tế số.
Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh rằng khu vực FDI nhiều năm qua vẫn là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Hiện cả nước có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký vượt 543 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực này đóng góp hơn 20% GDP, chiếm khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.
Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu có xu hướng suy giảm tại nhiều khu vực, Việt Nam vẫn duy trì vị thế là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất ASEAN. Nhiều tập đoàn quốc tế trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, logistics, tài chính và năng lượng tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất mới. Tuy nhiên, bài toán lớn hiện nay không còn nằm ở việc thu hút thêm bao nhiêu vốn đầu tư, mà là làm sao để khu vực FDI tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh hơn đối với doanh nghiệp trong nước.
Theo Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn khá hạn chế. Việc chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị và hiệu ứng lan tỏa từ khu vực FDI sang khu vực kinh tế nội địa chưa đạt kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu có giá trị gia tăng thấp.
Ông Cường cho rằng nguyên nhân xuất phát từ cả hai phía. Doanh nghiệp nội địa còn hạn chế về công nghệ, nhân lực và năng lực quản trị, trong khi không ít doanh nghiệp FDI vẫn vận hành chuỗi cung ứng theo mô hình khép kín, phụ thuộc nhiều vào hệ sinh thái từ bên ngoài. Chính vì vậy, định hướng mới của Việt Nam là xây dựng “thế hệ FDI mới” - dòng vốn không chỉ mang theo nguồn lực tài chính mà còn đi kèm công nghệ, tri thức và năng lực quản trị hiện đại. Quan trọng hơn, các dự án đầu tư cần có khả năng kết nối và tạo giá trị cộng hưởng với doanh nghiệp Việt Nam.
Quan điểm này cũng được nhấn mạnh bởi đại diện VinaCapital khi cho rằng tỷ lệ nội địa hóa của Việt Nam hiện mới vào khoảng một phần ba, trong khi năng suất lao động chỉ bằng khoảng một nửa Thái Lan. Điều này cho thấy dư địa cải thiện của khu vực doanh nghiệp nội địa vẫn còn rất lớn nếu có sự hỗ trợ phù hợp về công nghệ, quản trị và vốn.
Tại diễn đàn, nhiều tổ chức tài chính quốc tế đánh giá Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với nhu cầu vốn rất lớn dành cho hạ tầng giao thông, logistics, chuyển đổi năng lượng và hạ tầng số. Đại diện UOB Vietnam cho biết Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời hướng tới thu hút khoảng 40-50 tỷ USD vốn FDI đăng ký mỗi năm. Theo đánh giá của tổ chức này, Việt Nam ngày càng nổi bật trong ASEAN nhờ nền kinh tế năng động, chính sách ổn định và vị trí chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực. Trong 5 năm qua, trung tâm FDI của UOB tại Việt Nam đã hỗ trợ hơn 400 doanh nghiệp mở rộng đầu tư với tổng vốn cam kết khoảng 9 tỷ SGD.
Trong khi đó, VinaCapital nhận định Việt Nam đang đối mặt khoảng trống vốn lên tới 1,5 nghìn tỷ USD cho các mục tiêu phát triển dài hạn. Nhu cầu vốn sẽ tập trung vào hạ tầng giao thông, công nghiệp hóa, logistics, năng lượng và đô thị hóa. Theo quỹ đầu tư này, việc huy động mạnh hơn nguồn vốn tư nhân và vốn quốc tế sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng mô hình tăng trưởng mới.
Để đón dòng vốn FDI thế hệ mới, Chính phủ cho biết sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự báo hơn; đồng thời đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả cơ chế một cửa.
Song song với đó, Việt Nam ưu tiên thu hút các dự án trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, logistics hiện đại và dịch vụ tài chính. Chính phủ cũng thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp trong nước nhằm giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, mục tiêu của Việt Nam không đơn thuần là tiếp nhận thêm vốn đầu tư, mà hướng tới việc hình thành năng lực sản xuất mới, nâng cao năng lực nội sinh và tạo vị thế mới cho nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
