Logistics biến động, chi phí xuất khẩu của doanh nghiệp tăng cao
Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông thời gian gần đây đang tác động trực tiếp đến thương mại quốc tế. Xung đột khiến các tuyến vận tải biển quan trọng bị ảnh hưởng, chuỗi cung ứng toàn cầu đứng trước nguy cơ gián đoạn, kéo theo chi phí logistics tăng và thời gian vận chuyển kéo dài.
Đối với Việt Nam – nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào xuất nhập khẩu – các biến động địa chính trị này đã bắt đầu tạo sức ép đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Chia sẻ tại hội thảo “Chiến tranh - Khủng hoảng hay cơ hội cho người xuất khẩu?” diễn ra ngày 13/3, ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty VIETGO cho biết thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khâu vận tải biển. Xung đột đã làm gia tăng rủi ro an ninh tại tuyến hàng hải qua kênh đào Suez – tuyến vận tải quan trọng kết nối châu Á với châu Âu.
Ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty Xúc tiến xuất khẩu VIETGO, cho rằng biến động Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro logistics nhưng cũng mở ra cơ hội đơn hàng mới cho doanh nghiệp Việt.Trước nguy cơ mất an toàn, nhiều hãng tàu đã thay đổi hải trình, lựa chọn đi vòng qua Nam Phi thay vì đi qua Suez. Việc thay đổi lộ trình khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 20 đến 25 ngày.
“Nếu trước đây một chuyến hàng từ Việt Nam sang châu Âu mất khoảng 25 ngày thì hiện nay có thể lên tới gần 50 ngày”, ông Việt cho biết.
Cùng với đó, chi phí vận tải biển cũng tăng mạnh, cước tàu có thời điểm cao gấp 2–3 lần so với bình thường do rủi ro chiến tranh và chi phí nhiên liệu phát sinh.
Tình trạng này đặc biệt bất lợi đối với nhóm hàng nông sản tươi. Với thời gian vận chuyển kéo dài, các mặt hàng như chuối hay thanh long vốn chỉ có thời gian bảo quản khoảng 35 ngày rất khó đảm bảo chất lượng khi đến thị trường châu Âu.
Do đó, nhiều doanh nghiệp đang cân nhắc chuyển hướng xuất khẩu các mặt hàng này sang các thị trường gần hơn để giảm rủi ro.
Tuy vậy, theo ông Việt, giá cước vận tải không phải lúc nào cũng tăng theo một chiều. Khi lượng hàng xuất khẩu giảm, nhiều chuyến tàu không đầy tải nên doanh nghiệp vẫn có thể thương lượng với hãng tàu hoặc đại lý logistics để đạt mức giá phù hợp.
“Vấn đề quan trọng là doanh nghiệp phải chủ động trao đổi và đàm phán với đối tác vận tải”, ông nhấn mạnh.
Linh hoạt chiến lược để mở rộng thị trường
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động, nhiều doanh nghiệp cho rằng việc chủ động thay đổi chiến lược kinh doanh là yếu tố quyết định để duy trì tăng trưởng.
Ông Phan Hữu Trọng Nhân, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại, dịch vụ xuất nhập khẩu Việt Argo cho rằng những khó khăn trong ngắn hạn thường chỉ mang tính tạm thời và đôi khi lại trở thành động lực để doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội mới.
Theo ông Nhân, doanh nghiệp Việt Nam không nên phụ thuộc vào một thị trường duy nhất mà cần chủ động mở rộng sang các khu vực khác như Mỹ, Nhật Bản, Úc, New Zealand hay Nga.
“Trong kinh doanh, khi một cánh cửa tạm thời khép lại thì sẽ có cánh cửa khác mở ra. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải dám bước ra khỏi vùng an toàn để tìm cơ hội mới”, ông Nhân nói.
Thực tế, trong quá trình sản xuất than, doanh nghiệp của ông đã phát hiện thêm một sản phẩm có giá trị là giấm gỗ – được chưng cất từ khói trong quá trình sản xuất than. Trước đây phần khói này thường được xem là nguồn gây ô nhiễm, nhưng hiện đã trở thành sản phẩm sinh học có thể sử dụng trong nông nghiệp và xử lý môi trường.
Bên cạnh đó, nhu cầu nông sản trên thị trường quốc tế cũng đang tăng mạnh sau các biến động địa chính trị. Ông Trần Bình Minh, đại diện Công ty Dawnsky cho biết lượng đơn hàng xuất khẩu của doanh nghiệp đã tăng khoảng 10 lần so với trước khi xảy ra xung đột, đặc biệt từ thị trường Trung Đông và châu Âu. Hiện doanh nghiệp này đã xuất khẩu nông sản tới khoảng 16 quốc gia, trong đó cà phê Việt Nam được đánh giá có sức cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.
Hoạt động xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam vẫn được duy trì trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.Theo các chuyên gia, sau chu kỳ xung đột tại Trung Đông, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa – đặc biệt là hàng tiêu dùng và vật liệu phục vụ tái thiết – có thể tăng mạnh từ giữa năm 2026.
Để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động theo dõi diễn biến thị trường, tăng cường kết nối với đối tác quốc tế, chuẩn bị nguồn cung và xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro logistics.
Việc chủ động chia sẻ thông tin thị trường, nâng cao năng lực đàm phán và linh hoạt trong chiến lược kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam không chỉ vượt qua giai đoạn biến động mà còn mở rộng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
