Đề xuất xây dựng thêm thuỷ điện vừa và nhỏ ở Lào Cai: Nhiều ý kiến trái chiều

18/04/2019

UBND tỉnh Lào Cai có văn bản đề xuất lên Thủ tướng Chính phủ xem xét, đồng ý bổ sung Dự án Thủy điện Thái Niên (60 MW) và Dự án Thủy điện Bảo Hà (40 MW) trên sông Hồng vào Quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, đề xuất gặp một số ý kiến băn khoăn lo ngại về dự án?

Từ tháng 11/2018, UBND tỉnh đã cho phép Công ty TNHH Bình Minh Sa Pa (địa chỉ số nhà 011, đường An Lạc, phường Bắc Cường, thành phố Lào Cai, Lào Cai) được khảo sát, lập hồ sơ bổ sung 2 dự án thủy điện nêu trên vào Quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ tỉnh Lào Cai.

Có chuyên gia cho rằng, nguồn thủy điện vừa và nhỏ sẽ góp phần bổ sung cho lượng điện thiếu hụt; song cần xem xét, tính toán các dự án có khả năng đầu tư, để trong quá trình khai thác đạt hiệu quả cao.

Tuy nhiên, một số ý kiến băn khoăn, lo ngại việc đề xuất bổ sung 2 dự án thủy điện có tổng công suất chỉ 100MW trên sẽ có nhiều tác động tiêu cực. Có thể nói, thời gian qua các thủy điện đua nhau mọc lên đã “băm nát” dòng sông, làm thay đổi dòng chảy và tác động lớn đến đời sống người dân phía dưới hạ du.

Liên quan đến việc đề xuất, bổ sung 2 dự án thủy điện trên của tỉnh Lào Cai, trả lời một số cơ quan báo chí,  PGS.TS Đào Trọng Tứ – Trưởng Ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN), Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Tư vấn Bền vững Tài nguyên nước và Biến đổi khí hậu (CEWAREC) cho rằng: “Không nên xây dựng vì có nhiều lý do, sông suối đang bị chặn ngang chặn dọc bây giờ lại bị chia cắt tiếp, dòng chảy, hạ nguồn, phù sa,... bị tác động mạnh lắm chứ không ít”.

Sự cố làm bục cửa van số 2, thủy điện Sông Bung 2

PGS.TS Đào Trọng Tứ cho biết, Việt Nam có mạng lưới sông ngòi dày đặc với hàng nghìn con sông lớn nhỏ được thiên nhiên ban tặng. Gắn liền với sông ngòi là nguồn tài nguyên vô giá: nước và nguồn thủy sinh, ngoài việc cung cấp cho hoạt động sinh kế của cư dân còn là phương tiện giao thông thủy quan trọng. Cùng với sự gia tăng kinh tế và dân số, nhiều nguồn tài nguyên của đất nước bị khai thác quá mức, trong đó có tài nguyên nước. Việc phát triển thủy điện dày đặc, chặn dòng chảy của hầu hết các dòng sông, mặc dù đem lại nguồn điện lớn cho phát triển kinh tế nhưng sự phát triển quá ồ ạt đã để lại những hậu quả lớn đối với đối với thiên nhiên và con người. Sự biến đổi dòng chảy tự nhiên, gia tăng nguy cơ lũ vào mùa mưa và thiếu nước vào mùa kiệt do vận hành không tuân thủ các quy trình của các nhà máy thủy điện đã xảy ra và gây bức xúc cho xã hội. Các sông oằn mình gánh quá nhiều thủy điện làm cho làm cho môi trường các lưu vực sông biến dạng.

“Việc xây dựng thêm 2 nhà máy thủy điện để bổ sung chỉ 100MW là không hợp lý. Tổng lượng điện Việt Nam hiện nay 45.000MW thì 100MW đóng góp bao nhiêu. Tự nhiên phá tan dòng sông chỉ vì 100MW điện là rất vô lý. Chẳng qua xây thủy điện để có thêm nguồn kinh phí địa phương”, PGS.TS Đào Trọng Tứ nói. Ngoài ra, PGS.TS Đào Trọng Tứ cũng bày tỏ sự lo ngại khi xây thủy điện, ngoài việc khai thác điện bán thì trong quá trình xây hồ chứa nước doanh nghiệp sẽ nạo vét khai thác khoáng sản, khai thác cát.

Trước đó, liên quan đến đề xuất của xây dựng “siêu dự án” đầu tư tuyến giao thông thủy xuyên Á kết hợp với thủy điện trên sông Hồng của Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình, ông Nguyễn Khắc Kinh - nguyên Chủ tịch Hội Đánh giá tác động môi trường Việt Nam từng nhận định rằng, việc xây dựng 6 đập thủy điện trên sông Hồng chắc chắn sẽ dẫn đến nhiều tác động khác nhau, không chỉ gây mất cân bằng nguồn nước mà còn liên quan đến tình trạng xói lở ven bờ, thay đổi và suy kiệt nguồn nước ngầm, hệ sinh thái ven sông …“Về mặt hiệu quả kinh tế dự án tôi không đánh giá sâu, nhưng về mặt môi trường thì dự án này chắc chắn sẽ tác động ghê gớm chứ không nhỏ”, ông Kinh nhắc lại.

Trao đổi với báo NNVN về công tác quy hoạch thủy điện và những nguy cơ tiềm ẩn ở các hồ đập, Giáo sư Phạm Hồng Giang chia sẻ “Cần chấn chỉnh ngay việc cấp phép thủy điện theo kiểu “ai cũng có có thể làm” và các quy hoạch phải được rà soát lại. Từ quy trình kỹ thuật, đồ án thiết kế các dự án phải được những cơ quan có chuyên môn thực sự thẩm định. Nói cách khác, quy trình xét duyệt cần phải được làm nghiêm chỉnh.

Một số sự cố từ thủy điện

- Tháng 10-2010, sự cố tràn đập Hố Hô đã khiến hàng chục nghìn người dân Hà Tĩnh như "ngồi trên lửa" vì nỗi lo vỡ đập.

- Thủy điện Ia Krêl 2 (xã Ia Dom, Đức Cơ, Gia Lai), công trình mà nhiều hộ dân từng chịu ảnh hưởng nặng nề sau cú vỡ đập vào tháng 6-2013, tiếp tục vỡ vào sáng 1-8-2014 tạo ra một trận lũ quét lớn.

- Ngày 16-12-2014 tại công trình Nhà máy thủy điện Đa Dâng - Đa Chomo, xã Lát, huyện Lạc Dương (Lâm Đồng) đã xảy ra sự cố sập hầm trong lúc có 11 công nhân, cán bộ đang làm việc.

-16h25 ngày 13-9-2016 xảy ra sự cố làm bục cửa van số 2, thủy điện Sông Bung 2 (Quảng Nam) khiến hai công nhân lái máy đào mất tích.

Bảo Bảo TH

Theo tbdn.com.vn